شستی آسانسور به عنوان قلب تپنده هر سیستم آسانسور، مسئولیت حمل ایمن مسافران و بارها را بر عهده دارد. بازرسی دورهای و منظم این جزء حیاتی نه تنها از بروز حوادث خطرناک جلوگیری میکند، بلکه عمر مفید آسانسور را تا 60 درصد افزایش میدهد و هزینههای تعمیرات اضطراری را به میزان چشمگیری کاهش میدهد. در این راهنمای جامع، به بررسی کامل چکلیست بازرسی دورهای شستی آسانسور، روشهای تخصصی بازرسی، نکات ایمنی و استانداردهای ملی و بینالمللی میپردازیم.
اهمیت بازرسی منظم شستی آسانسور
شستی آسانسور یکی از پیچیدهترین و حساسترین اجزای سیستم بالابر است که روزانه تحت فشارهای مکانیکی، حرارتی و محیطی شدیدی قرار میگیرد. آمارها نشان میدهند که بیش از 40 درصد حوادث آسانسور به دلیل نقص در شستی یا عدم بازرسی به موقع رخ میدهد.
بازرسی دورهای شستی آسانسور مزایای متعددی دارد که از جمله مهمترین آنها عبارتند از:
تضمین ایمنی مسافران: شناسایی به موقع ترکها، خوردگیها و نقصهای ساختاری از وقوع حوادث جلوگیری میکند. یک ترک کوچک در جوش بدنه شستی میتواند در طول زمان به شکست کامل منجر شود.
کاهش هزینههای نگهداری: تعمیرات پیشگیرانه تا 70 درصد ارزانتر از تعمیرات اضطراری هستند. تعویض یک کابل فرسوده در زمان مناسب بسیار اقتصادیتر از تعویض کل سیستم تعلیق پس از پارگی کابل است.
افزایش عمر مفید تجهیزات: نگهداری صحیح و بازرسی منظم میتواند عمر شستی را از 15 سال به بیش از 25 سال افزایش دهد.
بهبود کیفیت عملکرد: شستی سالم و تنظیم شده، حرکت نرمتر، سریعتر و بدون صدا را تضمین میکند که رضایت کاربران را افزایش میدهد.
رعایت الزامات قانونی: طبق استانداردهای ملی ایران و استانداردهای بینالمللی مانند EN 81 و ASME A17.1، بازرسی دورهای شستی الزامی است و عدم رعایت آن میتواند منجر به جریمههای سنگین شود.
کاهش زمان خرابی: بازرسی منظم باعث میشود خرابیها قبل از تبدیل شدن به مشکلات جدی شناسایی و رفع شوند، در نتیجه زمان توقف آسانسور به حداقل میرسد.
دورههای زمانی استاندارد بازرسی شستی
بازرسی شستی آسانسور باید در بازههای زمانی مختلف و با سطوح دقت متفاوت انجام شود. این دورهها بر اساس استانداردهای ملی و بینالمللی تعیین شدهاند:
بازرسی روزانه (Daily Inspection)
این بازرسی توسط اپراتور، نگهبان یا مسئول فنی ساختمان انجام میشود و شامل موارد زیر است:
- بررسی ظاهری دربهای شستی و عملکرد صحیح آنها
- کنترل روشنایی داخل شستی و چراغهای هشدار
- گوش دادن به صداهای غیرعادی در حین حرکت
- بررسی نرمی حرکت و دقت توقف در طبقات
- کنترل عملکرد دکمههای کنترل و نمایشگرها
- بررسی تمیزی و بهداشت داخل شستی
این بازرسی معمولاً 5 تا 10 دقیقه زمان میبرد و نیازی به ابزار خاص ندارد.
بازرسی هفتگی (Weekly Inspection)
این بازرسی دقیقتر از بازرسی روزانه است و شامل موارد زیر میشود:
- بررسی دقیقتر دربها و مکانیزم باز و بسته شدن آنها
- کنترل سیستم تهویه و فیلترهای هوا
- بازرسی نردهها و دستگیرههای داخلی
- بررسی عملکرد سیستم اینترکام و دکمه اضطراری
- کنترل پوشش کف و دیوارههای شستی
- تست عملکرد سنسورهای درب
این بازرسی حدود 20 تا 30 دقیقه زمان میبرد و توسط تکنسین یا مسئول فنی انجام میشود.
بازرسی ماهانه (Monthly Inspection)
بازرسی ماهانه یک بازرسی تخصصی است که باید توسط تکنسین مجرب انجام شود:
- بازرسی کامل سیستم تعلیق و کابلهای فولادی
- بررسی کفشکهای راهنما و میزان سایش آنها
- کنترل سیستم ترمز و تنظیمات آن
- بازرسی تابلو برق شستی و اتصالات الکتریکی
- بررسی سیستم روانکاری و سطح روغن
- تست عملکرد سیستمهای ایمنی
- اندازهگیری صدا و ارتعاش
این بازرسی معمولاً 1 تا 2 ساعت زمان میبرد و نیاز به ابزارهای تخصصی دارد.
بازرسی سهماهه (Quarterly Inspection)
این بازرسی جامعتر از بازرسی ماهانه است و شامل موارد زیر میشود:
- بازرسی دقیق ریلهای راهنما و صافی آنها
- بررسی کامل سیستم هیدرولیک (در آسانسورهای هیدرولیکی)
- کنترل قرقرهها و بلبرینگها
- بازرسی سیستم گاورنر و کابل آن
- تست کامل سیستمهای ایمنی شامل ترمز اضطراری
- بررسی اتصالات جوش و ساختار بدنه
- اندازهگیری دقیق ابعاد و تنظیمات
این بازرسی 2 تا 3 ساعت زمان میبرد و نیاز به تیم تخصصی دارد.
بازرسی سالانه (Annual Inspection)
بازرسی سالانه جامعترین نوع بازرسی است که باید توسط تیم متخصص و مستقل انجام شود:
- بازرسی کامل تمام اجزای شستی
- تستهای بار و ایمنی جامع
- بررسی انطباق با استانداردها
- ارزیابی عمر مفید قطعات
- تهیه گزارش کامل فنی
- برنامهریزی برای تعمیرات و تعویض قطعات
این بازرسی میتواند 4 تا 8 ساعت زمان ببرد و نیاز به تجهیزات پیشرفته دارد.
چکلیست تخصصی بازرسی بصری شستی آسانسور
بازرسی بصری اولین و مهمترین مرحله در ارزیابی وضعیت شستی است. این بازرسی باید با دقت بالا و توجه به جزئیات انجام شود.
بازرسی دقیق بدنه خارجی شستی
بدنه شستی اولین خط دفاعی در برابر خطرات است و باید به دقت بررسی شود:
کنترل رنگ و پوشش سطحی: هرگونه تغییر رنگ، کدر شدن، پوستهپوسته شدن یا ترک خوردن رنگ میتواند نشانه خوردگی زیرین باشد. مناطق تغییر رنگ یافته باید با دقت بیشتری بررسی شوند.
بازرسی درزهای جوش: درزهای جوش باید یکپارچه، صاف و بدون هیچگونه ترک، حفره یا جدایی باشند. از ذرهبین یا لوپ برای بررسی دقیقتر استفاده کنید. جوشهای معیوب میتوانند نقطه شروع شکست ساختاری باشند.
شناسایی تغییر شکلهای ساختاری: با استفاده از خطکش و تراز، هرگونه خمیدگی، برآمدگی، فرورفتگی یا پیچ خوردگی در بدنه را شناسایی کنید. حتی تغییر شکلهای کوچک میتوانند نشانه مشکلات جدیتری باشند.
بررسی نقاط اتصال: نقاط اتصال بدنه به سیستم تعلیق و راهنما باید محکم و بدون لقی باشند. پیچ و مهرهها باید سفت و دارای واشر ایمنی باشند.
کنترل دربهای شستی: دربها باید به راحتی و بدون گیر کردن باز و بسته شوند. لولاها باید سالم و روانکاری شده باشند. قفلهای ایمنی باید به درستی کار کنند و درب را در حین حرکت محکم نگه دارند.
بازرسی پنجرهها و شیشهها: در صورت وجود پنجره یا شیشه، باید از نوع ایمنی (لمینت یا تمپر) باشند و هیچگونه ترک یا شکستگی نداشته باشند.
بازرسی جامع کف شستی
کف شستی بیشترین فشار را تحمل میکند و نیاز به بازرسی دقیق دارد:
بررسی صافی و تراز سطح: با استفاده از تراز، صافی کف را بررسی کنید. کف نباید شیب داشته باشد یا در نقاطی فرو رفته باشد. انحراف بیش از 3 میلیمتر در هر متر غیرقابل قبول است.
کنترل پوشش کف: پوشش ضد لغزش باید کاملاً چسبیده و بدون حباب، پارگی یا جدا شدگی باشد. لبههای پوشش باید محکم و بدون بلند شدگی باشند.
بازرسی اتصالات کف به دیواره: نقاط اتصال کف به دیوارهها باید محکم و بدون شکاف باشند. این نقاط معمولاً مستعد خوردگی هستند.
بررسی ظرفیت باربری: علائم خمیدگی یا تغییر شکل کف میتواند نشانه اضافه بار یا ضعف ساختاری باشد.
کنترل زهکشی: در صورت وجود سیستم زهکشی در کف، باید بدون انسداد و کارآمد باشد.
بازرسی سقف و تجهیزات بالای شستی
سقف شستی حاوی تجهیزات حیاتی است:
کنترل پنل روشنایی: تمام چراغهای سقفی باید کار کنند و محکم نصب شده باشند. کابلکشی باید استاندارد و ایمن باشد.
بازرسی دریچه اضطراری: دریچه خروج اضطراری باید قابل باز شدن از داخل و خارج باشد. قفل ایمنی آن باید کار کند و از باز شدن تصادفی جلوگیری کند.
بررسی سیستم تهویه: دریچههای تهویه باید باز و بدون انسداد باشند. فیلترها باید تمیز باشند.
کنترل نقاط اتصال کابل: نقاط اتصال کابلهای تعلیق به سقف شستی از حساسترین نقاط هستند و باید با دقت بالا بررسی شوند.
چکلیست تخصصی بازرسی سیستم تعلیق و کابلها
سیستم تعلیق مسئول نگه داشتن شستی است و کوچکترین نقص در آن میتواند فاجعهبار باشد.
بازرسی دقیق کابلهای فولادی
کابلهای فولادی قلب سیستم تعلیق هستند:
شمارش سیمهای شکسته: با استفاده از دستکش و پارچه سفید، کل طول کابل را بررسی کنید. سیمهای شکسته را در هر 30 سانتیمتر بشمارید. طبق استاندارد EN 81، اگر در یک طول 6 برابر قطر کابل، بیش از 10 درصد سیمها شکسته باشند، کابل باید تعویض شود.
اندازهگیری دقیق قطر کابل: با استفاده از کولیس، قطر کابل را در چندین نقطه اندازه بگیرید. کاهش قطر بیش از 7 درصد نسبت به قطر اولیه نشانه سایش شدید است و نیاز به تعویض دارد.
بررسی یکنواختی کابل: کابل باید در تمام طول خود قطر یکسانی داشته باشد. هرگونه باریک شدگی موضعی، برآمدگی یا پیچ خوردگی خطرناک است.
کنترل خوردگی و زنگزدگی: زنگزدگی سطحی معمولاً خطرناک نیست، اما خوردگی عمیق که باعث کاهش قطر شده باشد، جدی است. از محلول اسیدی برای تمیز کردن سطح و بررسی دقیقتر استفاده کنید.
بازرسی روانکاری: کابلها باید لایه نازکی از روغن داشته باشند. خشکی کابل باعث سایش سریعتر میشود. از روغن مخصوص کابل فولادی استفاده کنید.
بررسی الگوی سایش: الگوی سایش کابل میتواند اطلاعات مهمی درباره مشکلات سیستم بدهد. سایش یکطرفه نشانه عدم تراز قرقرهها است.
بازرسی اتصالات و گیرههای کابل
اتصالات نقاط بحرانی هستند:
کنترل گیرههای سوکت: گیرههای نگهدارنده کابل باید محکم و بدون ترک باشند. تعداد پیچهای گیره باید کامل باشد.
بازرسی پیچ و مهرهها: تمام پیچ و مهرهها باید با گشتاور مناسب سفت شده باشند. از آچار گشتاور برای بررسی استفاده کنید. پیچها باید دارای واشر ایمنی یا مهره قفلی باشند.
بررسی حلقههای انتهایی: حلقههای انتهایی کابل (سوکت) نباید هیچگونه ترک، تغییر شکل یا خوردگی داشته باشند.
کنترل فاصله کابلها: فاصله بین کابلهای موازی باید یکسان باشد. عدم تعادل در کشش کابلها میتواند خطرناک باشد.
بازرسی قرقرهها و چرخهای هدایت
قرقرهها نقش مهمی در عمر کابل دارند:
کنترل سایش شیارها: شیارهای قرقره باید صاف و بدون سایش عمیق باشند. عمق سایش بیش از 1 میلیمتر نیاز به تعویض قرقره دارد.
بررسی چرخش آزاد: قرقرهها باید بدون گیر کردن و با حداقل مقاومت بچرخند. صدای جیرجیر نشانه مشکل در بلبرینگ است.
بازرسی بلبرینگها: بلبرینگها باید سالم، روانکاری شده و بدون لقی باشند. لقی بیش از 0.5 میلیمتر غیرقابل قبول است.
کنترل تراز قرقرهها: قرقرهها باید کاملاً افقی و در یک راستا باشند. عدم تراز باعث سایش نامتقارن کابل میشود.
چکلیست بازرسی سیستم راهنما و ریل
سیستم راهنما مسئول حرکت صاف و ایمن شستی است:
بازرسی ریلهای راهنما
کنترل عمودی بودن: با استفاده از شیبسنج دیجیتال، عمودی بودن ریلها را بررسی کنید. انحراف بیش از 2 میلیمتر در هر متر غیرقابل قبول است.
بازرسی صافی سطح: سطح ریل باید کاملاً صاف و بدون فرورفتگی، برآمدگی یا خراش عمیق باشد. از خطکش راست برای بررسی استفاده کنید.
بررسی اتصالات بین بخشها: اتصالات بین بخشهای مختلف ریل باید کاملاً همتراز و محکم باشند. شکاف بیش از 0.5 میلیمتر مجاز نیست.
کنترل پایههای نگهدارنده: براکتهای نگهدارنده ریل باید با فاصله استاندارد (معمولاً هر 2 متر) نصب شده و محکم به دیوار متصل باشند.
بازرسی خوردگی: ریلها باید بدون زنگزدگی و خوردگی باشند. خوردگی میتواند سطح را ناهموار کند.
بازرسی کفشکهای راهنما
کفشکها مستقیماً با ریل در تماس هستند:
اندازهگیری ضخامت: ضخامت کفشکها باید حداقل 3 میلیمتر باشد. کفشکهای نازکتر باید تعویض شوند.
بررسی الگوی سایش: الگوی سایش باید یکنواخت باشد. سایش نامتقارن نشانه عدم تنظیم است.
کنترل فاصله با ریل: فاصله بین کفشک و ریل باید 3 تا 5 میلیمتر باشد. فاصله بیشتر باعث لرزش و فاصله کمتر باعث سایش زیاد میشود.
بازرسی روانکاری: کفشکها باید به درستی روانکاری شده باشند. از گریس مخصوص کفشک استفاده کنید.
بررسی محکم بودن: کفشکها باید محکم به شستی متصل باشند و هیچگونه لقی نداشته باشند.
چکلیست بازرسی سیستم ترمز و ایمنی
سیستم ترمز از حیاتیترین اجزای ایمنی است:
بازرسی ترمز اصلی
تست عملکرد: ترمز را در شرایط مختلف (بار کامل، بار خالی، سرعتهای مختلف) تست کنید. ترمز باید فوراً و بدون تاخیر عمل کند.
بررسی لنتهای ترمز: ضخامت لنتها را اندازه بگیرید. لنتها باید حداقل 50 درصد ضخامت اولیه را داشته باشند. سطح لنتها باید صاف و بدون ترک باشد.
کنترل فنرهای ترمز: فنرها باید قدرت کافی داشته باشند و بدون خستگی یا شکستگی باشند. نیروی فنر را با دینامومتر اندازه بگیرید.
بازرسی دیسک یا طبل ترمز: سطح دیسک یا طبل باید صاف و بدون شیار عمیق باشد. ضخامت دیسک نباید کمتر از حد مجاز باشد.
بررسی سیستم هیدرولیک: در ترمزهای هیدرولیکی، سطح روغن، فشار سیستم و عدم نشتی را بررسی کنید.
بازرسی گاورنر (تنظیمکننده سرعت)
گاورنر از حرکت بیش از حد سریع جلوگیری میکند:
تست سرعت فعالسازی: گاورنر باید در سرعت تعیین شده (معمولاً 115 درصد سرعت نامی) فعال شود. این تست باید توسط متخصص انجام شود.
بازرسی کابل گاورنر: کابل گاورنر باید سالم و بدون سیم شکسته باشد. کشش کابل باید مناسب باشد.
کنترل قرقره گاورنر: قرقره باید آزادانه بچرخد و بلبرینگهای آن سالم باشند.
بررسی سوئیچهای ایمنی: سوئیچهای الکتریکی گاورنر باید به درستی کار کنند و مدار را در صورت فعال شدن قطع کنند.
تست مکانیزم قفل: مکانیزم قفل شدن گاورنر باید به درستی کار کند و شستی را متوقف کند.
چکلیست بازرسی سیستم الکتریکی
سیستم الکتریکی مغز کنترل شستی است:
بازرسی تابلو برق شستی
بررسی اتصالات: تمام اتصالات برقی باید محکم، تمیز و بدون اکسیداسیون باشند. اتصالات شل میتوانند باعث جرقه و آتشسوزی شوند.
کنترل کابلها: کابلهای برق باید سالم، بدون پارگی عایق و با سایز مناسب باشند. کابلهای داغ شده نشانه اضافه بار هستند.
بازرسی فیوزها و کلیدهای مینیاتوری: فیوزها و MCB ها باید با ظرفیت مناسب و سالم باشند. از فیوزهای نامناسب استفاده نکنید.
بررسی رلهها و کنتاکتورها: کنتاکتهای رلهها نباید سوخته یا ساییده شده باشند. صدای کار رلهها باید طبیعی باشد.
کنترل اتصال زمین: اتصال زمین باید محکم و با مقاومت کم (کمتر از 1 اهم) باشد.
بازرسی سیستم روشنایی و اضطراری
تست چراغهای اصلی: تمام چراغهای داخل شستی باید کار کنند و روشنایی کافی (حداقل 50 لوکس) فراهم کنند.
بازرسی چراغ اضطراری: چراغ اض
طراری باید در قطع برق خودکار روشن شود و حداقل 1 ساعت روشنایی فراهم کند. زمان روشن ماندن را تست کنید.
بررسی باتری اضطراری: باتری باید شارژ کامل باشد و ولتاژ آن در محدوده مجاز (معمولاً 12 یا 24 ولت) باشد. باتریهای بیش از 3 سال باید تعویض شوند.
کنترل مدار شارژ: مدار شارژ باتری باید به درستی کار کند و باتری را در حالت شناور نگه دارد.
تست سوئیچ خودکار: سوئیچ انتقال خودکار باید در قطع برق فوراً عمل کند.
بازرسی سیستم ارتباطی و هشدار
تست اینترکام: سیستم ارتباط صوتی باید با اتاق فرمان یا مرکز کنترل در ارتباط واضح باشد. کیفیت صدا باید مناسب باشد.
بررسی دکمه اضطراری: دکمه زنگ خطر باید به راحتی قابل دسترس و با فشار دادن، سیگنال هشدار ارسال کند.
کنترل سیستم تلفن: در صورت وجود تلفن اضطراری، باید به خط خارجی متصل و قابل استفاده باشد.
تست سیستم آژیر: آژیر هشدار باید در شرایط اضطراری به درستی کار کند و صدای کافی (حداقل 65 دسیبل) داشته باشد.
بازرسی نمایشگر موقعیت: نمایشگر طبقه باید دقیق و قابل خواندن باشد.
بازرسی سنسورها و سوئیچهای ایمنی
تست سنسورهای درب: سنسورهای نوری یا مکانیکی درب باید از بسته شدن درب روی مانع جلوگیری کنند. زمان واکنش باید کمتر از 0.5 ثانیه باشد.
بررسی سنسورهای موقعیت: سنسورهای تشخیص طبقه (لیمیت سوئیچ یا انکودر) باید دقیق کار کنند و موقعیت شستی را صحیح تشخیص دهند.
کنترل سوئیچهای حد نهایی: سوئیچهای حد بالا و پایین باید در انتهای مسیر شستی را متوقف کنند.
تست سنسور اضافه بار: سنسور وزن باید در وزن مجاز (معمولاً 110 درصد ظرفیت نامی) فعال شود و از حرکت شستی جلوگیری کند.
بازرسی سوئیچ قفل درب: سوئیچهای قفل درب باید تنها در صورت بسته بودن کامل درب، اجازه حرکت بدهند.
چکلیست بازرسی سیستم هیدرولیک
برای آسانسورهای با شستی هیدرولیکی، بازرسیهای تخصصی اضافی ضروری است:
بازرسی جک و سیلندر هیدرولیک
بازرسی بصری سیلندر: سیلندر را از نظر نشتی روغن، زنگزدگی، خوردگی یا تغییر شکل بررسی کنید. حتی نشتی جزئی باید جدی گرفته شود.
کنترل میله پیستون: میله پیستون باید کاملاً صاف، صیقلی و بدون خراش، فرورفتگی یا خوردگی باشد. هرگونه آسیب به میله میتواند آببندها را خراب کند.
بازرسی آببندها و واشرها: آببندها نباید نشتی داشته باشند. نشتی روغن از اطراف میله نشانه فرسودگی آببند است.
بررسی اتصالات: تمام اتصالات هیدرولیکی (فلنجها، پیچها، شیلنگها) باید محکم و بدون نشتی باشند.
کنترل محافظ میله: محافظ گرد و غبار میله پیستون باید سالم و در جای خود باشد.
اندازهگیری کورس: کورس کامل جک را اندازه بگیرید و با مشخصات سازنده مقایسه کنید.
بازرسی پمپ و موتور هیدرولیک
کنترل عملکرد پمپ: پمپ باید بدون صدای غیرعادی (جیرجیر، کوبش، وزوز شدید) کار کند. صداهای غیرعادی نشانه ورود هوا یا فرسودگی پمپ هستند.
بررسی فشار سیستم: فشار کاری سیستم را با مانومتر اندازه بگیرید. فشار باید در محدوده تعیین شده (معمولاً 150 تا 250 بار) باشد.
بازرسی روغن هیدرولیک: سطح روغن در مخزن باید در محدوده مجاز باشد. رنگ روغن باید شفاف یا کمی کدر باشد. روغن تیره یا کثیف باید تعویض شود.
کنترل دمای روغن: دمای روغن در حین کار نباید از 60 درجه سانتیگراد تجاوز کند. دمای بالا نشانه مشکل در سیستم خنککننده یا اصطکاک زیاد است.
بازرسی فیلتر روغن: فیلتر روغن باید تمیز باشد. فیلترهای کثیف باعث کاهش فشار و آسیب به پمپ میشوند. فیلتر را هر 6 ماه تعویض کنید.
بررسی کوپلینگ موتور: کوپلینگ اتصال موتور به پمپ باید محکم و بدون لقی باشد.
کنترل مصرف جریان موتور: جریان مصرفی موتور را اندازه بگیرید. جریان بیش از حد نشانه اضافه بار یا مشکل در موتور است.
بازرسی شیرهای کنترل هیدرولیک
تست شیر اطمینان (Safety Valve): شیر اطمینان باید در فشار تعیین شده (معمولاً 120 درصد فشار کاری) باز شود و از افزایش بیش از حد فشار جلوگیری کند.
بازرسی شیر یکطرفه (Check Valve): شیر چک باید از برگشت روغن و افت شستی جلوگیری کند. شستی نباید پس از توقف، افت کند.
کنترل شیر کنترل جریان: شیر کنترل جریان مسئول تنظیم سرعت حرکت است. سرعت بالا و پایین رفتن باید یکنواخت و قابل تنظیم باشد.
تست شیر برقی (Solenoid Valve): شیرهای برقی باید با دریافت سیگنال فوراً عمل کنند. صدای کلیک شیر باید شنیده شود.
بازرسی شیر دستی اضطراری: شیر دستی برای پایین آوردن شستی در شرایط اضطراری باید قابل دسترس و کارآمد باشد.
بررسی شیلنگها و لولههای هیدرولیک
بازرسی بصری شیلنگها: شیلنگها را از نظر ترک، پارگی، تاول زدگی یا سایش بررسی کنید. شیلنگهای آسیب دیده باید فوراً تعویض شوند.
کنترل اتصالات شیلنگ: اتصالات شیلنگ باید محکم و بدون نشتی باشند. از کلمپهای مناسب استفاده شود.
بررسی لولههای فلزی: لولههای فلزی نباید خوردگی، خمیدگی یا ترک داشته باشند.
کنترل مسیر شیلنگها: شیلنگها نباید در معرض سایش، حرارت زیاد یا فشار مکانیکی باشند.
چکلیست بازرسی تجهیزات داخلی و رفاهی شستی
تجهیزات داخلی تاثیر مستقیم بر راحتی و ایمنی مسافران دارد:
بازرسی پنل کنترل و دکمهها
تست عملکرد دکمهها: تمام دکمههای طبقات، باز و بسته کردن درب، و توقف را تست کنید. دکمهها باید با فشار ملایم کار کنند.
بررسی نمایشگر طبقه: نمایشگر باید طبقه فعلی را به وضوح نشان دهد. LED ها یا صفحه نمایش نباید سوخته یا کمنور باشند.
کنترل روشنایی دکمهها: نور پشت دکمهها باید یکنواخت و کافی باشد. دکمههای خاموش باید تعویض شوند.
بازرسی دکمه توقف اضطراری: دکمه STOP باید با رنگ قرمز مشخص و به راحتی قابل دسترس باشد. با فشار دادن باید شستی فوراً متوقف شود.
تست دکمه زنگ خطر: دکمه آلارم باید سیگنال صوتی یا تصویری به اتاق فرمان ارسال کند.
بررسی دکمه باز نگه داشتن درب: این دکمه باید درب را برای مدت معین (معمولاً 30 ثانیه) باز نگه دارد.
بازرسی نردهها و دستگیرههای ایمنی
کنترل محکم بودن نصب: نردهها را با نیرو بکشید تا اطمینان حاصل کنید که محکم به دیوار متصل هستند. نردههای شل خطرناک هستند.
بازرسی سطح و لبهها: سطح نردهها باید صاف، بدون لبه تیز، برآمدگی یا زبری باشد که ممکن است دست مسافران را زخمی کند.
بررسی ارتفاع استاندارد: ارتفاع نردهها باید بین 90 تا 110 سانتیمتر از کف باشد تا برای افراد با قدهای مختلف مناسب باشد.
کنترل فاصله از دیوار: فاصله نرده از دیوار باید حدود 5 سانتیمتر باشد تا دست مسافران گیر نکند.
بازرسی پوشش نرده: پوشش نرده (فلز، پلاستیک یا چوب) باید سالم و بدون ترک باشد.
بازرسی آینه، پنلها و تزئینات
کنترل نصب آینه: آینهها باید با چسب یا براکت مخصوص محکم نصب شده باشند. آینههای شل میتوانند در حین حرکت بیفتند.
بررسی نوع شیشه: آینهها باید از نوع ایمنی (لمینت یا تمپر) باشند تا در صورت شکستن، خردههای تیز ایجاد نکنند.
بازرسی ترک و شکستگی: هرگونه ترک یا شکستگی در آینه یا شیشه باید فوراً رفع شود.
کنترل پنلهای دیواری: پنلهای استیل، چوب یا پلاستیکی دیوار باید محکم و بدون لقی باشند. پنلهای شل صدا ایجاد میکنند.
بازرسی سقف کاذب: در صورت وجود سقف کاذب، باید محکم نصب شده و دسترسی به تجهیزات بالای سقف را فراهم کند.
بررسی کف و پوشش کف
بازرسی پوشش ضد لغزش: پوشش کف باید ضریب اصطکاک مناسب (حداقل 0.5) داشته باشد تا از لیز خوردن جلوگیری کند.
کنترل چسبندگی پوشش: لبههای پوشش را بررسی کنید. پوشش نباید بلند شده یا حباب داشته باشد.
بازرسی تمیزی: کف باید تمیز و بدون لکه روغن، آب یا مواد لغزنده باشد.
بررسی فرسودگی: پوشش کف نباید سایش شدید، پارگی یا سوراخ داشته باشد.
چکلیست تستهای عملکردی شستی
تستهای عملکردی برای اطمینان از کارکرد صحیح شستی ضروری هستند:
تستهای حرکت و توقف
بررسی نرمی شروع حرکت: شستی باید به آرامی و بدون تکان شروع به حرکت کند. شتاب ناگهانی غیرقابل قبول است.
کنترل نرمی توقف: شستی باید به آرامی و تدریجی متوقف شود. ترمزگیری ناگهانی نشانه مشکل در سیستم کنترل است.
تست دقت توقف در طبقه: شستی باید دقیقاً در سطح طبقه متوقف شود. اختلاف سطح بیش از 2 سانتیمتر غیرقابل قبول است و باید تنظیم شود.
بررسی سرعت حرکت: سرعت حرکت را با کرنومتر اندازه بگیرید. سرعت باید مطابق مشخصات سازنده باشد.
تست حرکت در طبقات مختلف: شستی را به تمام طبقات بفرستید و عملکرد را بررسی کنید.
کنترل زمان باز و بسته شدن درب: زمان باز و بسته شدن درب باید استاندارد (معمولاً 3 تا 5 ثانیه) باشد.
تستهای بار و ظرفیت
تست با بار خالی: شستی را بدون بار تست کنید. حرکت باید نرم و سریع باشد.
تست با بار نیمه: شستی را با 50 درصد ظرفیت نامی تست کنید.
تست با بار کامل: شستی را با 100 درصد ظرفیت نامی (بار نامی) تست کنید. عملکرد باید طبیعی باشد.
تست اضافه بار: با قرار دادن بار بیش از ظرفیت (110 درصد)، سیستم هشدار باید فعال شود و شستی نباید حرکت کند.
تست توزیع نامتقارن بار: بار را در یک گوشه شستی قرار دهید. شستی باید بدون کج شدن حرکت کند.
اندازهگیری زمان سفر: زمان سفر بین طبقات را با بارهای مختلف اندازه بگیرید و مقایسه کنید.
تستهای ایمنی و اضطراری
تست ترمز اضطراری: با فشار دادن دکمه STOP، شستی باید فوراً و به آرامی متوقف شود.
تست قطع برق: برق را قطع کنید. شستی باید به آرامی متوقف شود و چراغ اضطراری روشن شود.
تست سیستم نجات دستی: مکانیزم نجات دستی را تست کنید. باید بتوان شستی را به آرامی به نزدیکترین طبقه رساند.
تست گاورنر: این تست باید توسط متخصص و با تجهیزات ویژه انجام شود. گاورنر باید در سرعت تعیین شده فعال شود.
تست سنسور مانع درب: یک مانع (مثل چوب) در مسیر درب قرار دهید. درب باید فوراً باز شود.
تست قفل درب: سعی کنید درب را در حین حرکت باز کنید. درب نباید باز شود.
تست سوئیچهای حد: شستی را به انتهای بالا و پایین مسیر بفرستید. سوئیچهای حد باید شستی را متوقف کنند.
چکلیست بازرسی صدا، ارتعاش و محیط
شرایط محیطی و صدا تاثیر زیادی بر راحتی و عمر شستی دارند:
اندازهگیری و ارزیابی صدا
اندازهگیری صدای حرکت: با استفاده از صداسنج، سطح صدا در حین حرکت را اندازه بگیرید. صدا نباید از 55 دسیبل تجاوز کند.
بررسی صدای شروع و توقف: صدای ترمزگیری و شروع حرکت باید ملایم باشد. صدای کوبش یا جیرجیر غیرطبیعی است.
شناسایی منابع صدای غیرعادی: صداهای غیرعادی مانند جیرجیر، کوبش، خشخش یا وزوز را شناسایی و علت آنها را بررسی کنید.
صدای موتور و پمپ: صدای موتور و پمپ باید یکنواخت باشد. صدای نامنظم نشانه مشکل است.
صدای درب: دربها باید بدون صدای زیاد باز و بسته شوند.
اندازهگیری ارتعاش
ارتعاش کف شستی: با استفاده از ارتعاشسنج یا حتی یک لیوان آب، ارتعاش کف را بررسی کنید. ارتعاش باید حداقل باشد.
ارتعاش دیوارهها: دیوارهها نباید ارتعاش محسوسی داشته باشند. ارتعاش نشانه عدم تنظیم کفشکها یا مشکل در ریل است.
ارتعاش در شروع و توقف: ارتعاش در این لحظات باید حداقل باشد. ارتعاش شدید نشانه مشکل در سیستم کنترل یا ترمز است.
بررسی فرکانس ارتعاش: فرکانس ارتعاش میتواند علت مشکل را مشخص کند. ارتعاش با فرکانس بالا معمولاً مربوط به بلبرینگها و فرکانس پایین مربوط به عدم تعادل است.
بازرسی شرایط محیطی
اندازهگیری دما: دمای چاهک و اتاق ماشین را اندازه بگیرید. دما باید در محدوده 5 تا 40 درجه سانتیگراد باشد.
کنترل رطوبت: رطوبت نسبی نباید از 85 درصد تجاوز کند. رطوبت بالا باعث خوردگی و مشکلات الکتریکی میشود.
بررسی تهویه: سیستم تهویه چاهک و اتاق ماشین باید کارآمد باشد و هوای تازه را جایگزین کند.
بازرسی نشت آب: هرگونه نشت آب در چاهک، دیوارها یا سقف باید شناسایی و رفع شود.
کنترل گرد و غبار: میزان گرد و غبار باید حداقل باشد. گرد و غبار زیاد به تجهیزات الکتریکی و مکانیکی آسیب میزند.
بررسی روشنایی چاهک: روشنایی چاهک باید کافی (حداقل 200 لوکس) برای انجام کارهای تعمیراتی باشد.
ثبت، مستندسازی و گزارشدهی بازرسی
مستندسازی دقیق بازرسیها برای پیگیری و برنامهریزی نگهداری ضروری است:
تهیه فرم بازرسی استاندارد
اطلاعات شناسایی: شماره آسانسور، مدل، سازنده، سال ساخت، محل نصب
اطلاعات بازرسی: تاریخ، ساعت، نام بازرس، شماره گواهینامه بازرس
چکلیست موارد: لیست کامل موارد بررسی شده با گزینههای سالم، نیاز به تعمیر، نیاز به تعویض
یافتهها و مشاهدات: ثبت دقیق تمام مشکلات، نواقص و نکات مهم
اندازهگیریها: ثبت تمام اندازهگیریهای انجام شده (قطر کابل، ضخامت لنت، فشار، ولتاژ و غیره)
اقدامات انجام شده: ثبت تعمیرات، تنظیمات و تعویض قطعات انجام شده
توصیهها: پیشنهادات برای بازرسیهای بعدی، تعمیرات آتی و بهبود عملکرد
امضا و تایید: امضای بازرس و تایید مسئول فنی
عکسبرداری و مستندسازی بصری
عکس از نقاط مهم: عکسبرداری از کابلها، اتصالات، لنتهای ترمز، کفشکها و سایر قطعات مهم
مستندسازی مشکلات: عکس دقیق از هرگونه ترک، خوردگی، سایش یا آسیب
مقایسه زمانی: نگهداری عکسها برای مقایسه با بازرسیهای قبلی و بعدی
فیلم از عملکرد: ضبط فیلم کوتاه از حرکت شستی، صداها و ارتعاشات
عکس از پلاکهای اطلاعاتی: عکس از پلاکهای مشخصات فنی، شماره سریال و تاریخ ساخت
استفاده از نرمافزار مدیریت نگهداری
سیستم CMMS: استفاده از نرمافزار مدیریت نگهداری و تعمیرات (Computerized Maintenance Management System)
پایگاه داده مرکزی: ثبت تاریخچه کامل بازرسیها، تعمیرات و تعویض قطعات در یک پایگاه داده
یادآوریهای خودکار: تنظیم یادآوری برای بازرسیهای دورهای، تعویض قطعات و کالیبراسیون
گزارشهای تحلیلی: تهیه گزارشهای آماری از عملکرد، خرابیها و هزینهها
دسترسی موبایلی: امکان ثبت اطلاعات بازرسی با تبلت یا گوشی هوشمند در محل
جمع بندی
بازرسی دورهای شستی آسانسور شامل چکلیستهای جامعی در زمینههای بصری، مکانیکی، الکتریکی، هیدرولیکی و ایمنی است که باید در بازههای روزانه تا سالانه انجام شود. این بازرسیها از بررسی کابلها، ترمزها، ریلها، سیستمهای روشنایی و ارتباطی تا تستهای عملکردی با بارهای مختلف و شرایط اضطراری را شامل میشود. ثبت دقیق یافتهها، اولویتبندی مشکلات و پیگیری اقدامات اصلاحی، کلید موفقیت در افزایش ایمنی و عمر مفید آسانسور است.
